Vào lúc 14 giờ ngày 19 tháng chạp năm Kỷ Sửu (02/02/2010) tại Tổ đình Ấn Quang, quận 10, Tp. Hồ Chí Minh, Ban Hoằng pháp Trung ương Giáo hội Phật giáo và các Tỉnh, Thành hội họp mặt truyền thống.

Đến chứng minh và tham dự có HT. Thích Trí Quảng – Phó Chủ tịch HĐTS, Trưởng Ban Phật giáo Quốc tế TW, Trưởng Ban Trị sự Phật giáo Tp. Hồ Chí Minh; HT. Thích Thiện Nhơn – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HĐTS; HT. Thích Giác Toàn – Phó Chủ tịch HĐTS, Trưởng ban KTTC TW; TT. Thích Bảo Nghiêm – Phó chủ tịch HĐTS, Trưởng ban Hoằng pháp TW, Trưởng Ban Trị sự Phật giáo Tp. Hà Nội; chư Tôn giáo phẩm HĐTS, Văn phòng 2 TWGH, thành viên Ban Hoằng pháp TW, các Tỉnh, Thành hội Phật giáo trong cả nước.

Được biết, từ ngày thành lập GHPGVN đến nay, Ban Hoằng pháp chọn ngày 19 tháng Chạp âm lịch hằng năm làm ngày họp mặt truyền thống của Ban Hoằng pháp. Ngày này cách đây 37 năm, HT. Thích Thiện Hoa – là một bậc đống lương Phật pháp khởi xướng việc hoằng pháp một cách sâu rộng đến với tất cả vùng miền trong cả nước và mọi tầng lớp nhân dân đã viên tịch.

Theo các tư liệu lịch sử, trước năm 1975, trong phong trào chấn hưng Phật giáo Việt Nam, từ năm 1935 đến năm 1945, Hòa thượng Thích Thiện Hoa theo học tại các Phật học đường Lưỡng Xuyên, Tây Thiên, Báo Quốc. Sau khi tốt nghiệp, năm 1945, Hòa thượng Thích Thiện Hoa trở về Nam phối hợp cùng Thích Trí Tịnh khai giảng Phật học đường Phật Quang tại rạch Bang Chang, xã Thiện Mỹ, Trà Ôn. Số Tăng sinh đến học trên ba mươi vị.

Năm 1946 – 1947 do chiến tranh Việt – Pháp, Hòa thượng Thích Thiện Hoa tiếp tục ở lại Phật học đường Phật Quang vừa giảng dạy tại Phật học đường, vừa mở phòng chẩn trị y học cổ truyền, vừa dạy bình dân học vụ cho nhân dân trong vùng.

Năm 1953, Giáo hội Tăng già Nam Việt thành lập và cử Ngài giữ chức Trưởng ban Giáo dục và Trưởng ban Hoằng pháp Giáo hội Tăng già Nam Việt kiêm Đốc Giáo Phật học đường Nam Việt tại chùa Ấn Quang, Sài gòn. Ngoài việc đích thân giảng dạy cho học Tăng ở trường này, Ngài còn dạy các Phật học Ni trường Từ Nghiêm và Dược Sư.

Năm 1957, Ngài lại chủ xướng mở những khóa huấn luyện Trụ trì lấy tên là “Như Lai Sứ giả”. Tăng giới đặt tại chùa Pháp Hội, Ni giới đặt tại chùa Dược Sư. Những vị tốt nghiệp các khóa này được bổ về chùa khắp lục tỉnh tập sự Hoằng pháp. Phong trào này làm dấy lên sự tu học của tín đồ Phật tử và là mơ ước của mọi Tăng Ni muốn trở thành sứ giả Như Lai.

Với trách nhiệm Trưởng ban Giáo dục trong Giáo hội Tăng gìa Nam Việt, Ngài đã khuyến khích, hỗ trợ mở Trường Phật học tại khắp các tỉnh miền Tây và chính Ngài giảng dạy khắp nơi để động viên các Trường. Hầu hết, Tăng Ni miền Nam đương thời đều chịu ân giáo dục của Ngài ít nhiều, dù gián tiếp hay trực tiếp.

Với trách nhiệm Trưởng Ban Hoằng Pháp Giáo hội Tăng già Nam Việt, đích thân Ngài huấn luyện Tăng Ni thành những giảng viên thực thụ có thể đi diễn giảng các nơi. Ngài còn huấn luyện hàng cư sĩ theo học có khả năng truyền đạt lại cho các lớp học sau. Ngài đã mở các lớp giáo lý Phật học phổ thông do Ngài chủ trương tại các chùa Ấn Quang, Phước Hòa, Xá Lợi, Giác Tâm, Dược Sư… để giảng dạy cho Phật tử, làm cho phong trào học Phật miền Nam trổi dậy mạnh mẽ, người người hăng say tu học.

Năm 1956, Ngài giữ chức vụ Ủy viên Hoằng pháp của Tổng hội Phật giáo Việt Nam, cùng với Thượng tọa Nhất Hạnh xuất bản Nguyệt san “Phật giáo Việt Nam”. Ngài tổ chức phát thanh Phật giáo hằng tuần trên đài phát thanh Sài gòn. Ngoài ra, Ngài còn lập nên nhà xuất bản Phật giáo lấy tên “Hương Đạo” do Ngài chịu trách nhiệm và chủ trương một “Phật học Tùng thư” với tám chuyên đề sách.

Năm 1963, chống lại sự áp bức của chế độ nhà Ngô, Ngài đã tích cực đấu tranh cho Phật giáo, Ngài nhận chức Phó Chủ tịch Ủy ban Liên phái Bảo vệ Phật giáo. Với uy tín sẵn có, Ngài kêu gọi Tăng Ni và Phật tử miền Nam đứng lên bảo vệ Đạo pháp, đã được sự đáp ứng nồng nhiệt của Tăng Tín đồ đấu tranh kiên trì cho đến ngày thành công.

Năm 1964, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất ra đời, Ngài nhận chức Đệ nhất Phó Viện trưởng Viện Hóa Đạo và Trụ trì Việt Nam Quốc Tự.

Năm 1966, Ngài đảm nhận chức Viện trưởng Viện Hóa Đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất cho đến ngày viên tịch. Trong giai đoạn này, mặc dù có nhiều sóng gió, nhưng Ngài vẫn vững vàng chèo chống, lấy sự tồn tại của đạo pháp trong sự tồn tại của dân tộc và nhân loại làm đường lối lãnh đạo.

Ngoài công tác Phật sự đối với Giáo hội, Hòa thượng còn dành nhiều thời gian viết sách, dịch kinh. Ngài đã để lại rất nhiều tác phẩm, được xem là những nấc thang giáo lý có giá trị, đặt nền tảng học Phật cho Tăng Tín đồ như:

- Phật học Phổ thông (12 quyển)

- Bản đồ tu Phật (10 quyển)

- Duy thức học (6 quyển)

- Phật học giáo khoa các trường Bồ Đề

- Giáo lý dạy Gia đình Phật tử

- Nghi thức tụng niệm

- Bài học Ngàn vàng (8 tập)

- Đại cương Kinh Lăng Nghiêm

- Kinh Viên Giác lược giải

- Kinh Kim Cang Tâm Kinh

- Luận Đại Thừa Khởi Tín Luận

- Tám quyển sách quý

- Nhơn Minh luận

Năm 1973, hóa duyên đã mãn, ngày 20 tháng chạp năm Nhâm Tý, nhằm ngày 23 tháng 01 năm 1973, Ngài đã an lành viên tịch, thọ 55 tuổi đời và 26 tuổi hạ.

Cả cuộc đời, Hòa thượng Thích Thiện Hoa hy sinh trọn vẹn cho Đạo pháp từ lúc lớn khôn cho đến ngày theo Phật. Mọi lúc mọi nơi. Mọi cương vị, lúc nào Ngài cũng chỉ biết lo cho đạo và làm việc cho đạo. Với tấm lòng bao dung hòa ái, nhưng rất cương nghị trong đường lối mà Ngài vạch ra, dù khó khăn đến mấy cũng quyết thực hiện thành công. Và Ngài đã thành công rực rỡ trong việc thực hiện sứ mạng của một sứ giả Như Lai, để lại cho mai sau lòng kính trọng và mãi mãi ghi khắc công đức của Ngài, đặc biệt là trong trang sử rạng ngời của Giáo hội Phật giáo Việt Nam thời hiện tại.

Trước khi họp mặt truyền thống, Lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ban Hoằng pháp TW và các Tỉnh, Thành quang lâm Tổ đường Tổ đình Ấn Quang dâng hương tượng niệm Hòa thượng Thích Thiện Hoa – Viện trưởng Viện Hóa đạo GHPGVNTN, nguyên Trưởng Ban Hoằng pháp Giáo hội Tằng già Nam Việt và Hòa thượng Thích Thiện Hòa – Phó Tăng thống GHPGVNTN, nguyên đốc giáo Phật học Nam Việt, Viện chủ Tổ đình Ấn Quang.

Tại lễ tưởng niệm, TT. Thích Bảo Nghiêm thay mặt chư Tôn giáo phẩm, chư Tôn đức Tăng Ni đọc lời thưởng niệm Hòa thượng Thích Thiện Hoa.

“Kính bạch Pháp thân Hòa thượng,

"Như Cổ đức đã nói:

Ngàn năm Giáo pháp mưa bay

Ngàn năm Giáo pháp tuyên bày muôn phương

Ngàn năm như sóng trùng dương

Ngàn năm Giáo pháp tỏa hương ngạt ngào".

Thật vậy, từ vùng đất phù sa sông Cửu, xứ Cầu Kè Hòa thượng hiện thân, đất Trà Vinh duyên lành kết trái, Trần Thiện Hoa hoa lòng chớm nở, chốn Tổ Phi Lai thiện căn phát triển, phát chí Quy y đầu Phật, được Tổ sư ban cho Pháp húy Hồng Nỡ Thiện Hoa. Rồi đến Tổ Khánh Anh thế độ xuất gia, nêu cao chí cả, Hòa thượng đã vững bước tiến tu trên đường giải thoát, thuận lý chân thường xuôi dòng bản thể.

Trên lộ trình đầu tư tri thức Phật học, sau gần 10 năm tham học ở các Phật học đường nổi tiếng như: Lưỡng Xuyên (Trà Vinh), Long Khánh (Bình Định), Tây Thiên, Báo Quốc, Kim Sơn (Huế)..., Ngài đã trở về tiếp nối con đường hoằng pháp của Tổ Khánh Hòa đã dày công xây dựng và định huớng từ năm 1920 đầu thế kỷ. Tâm nguyện hoằng pháp độ sinh đã nung nấu ý chí Hòa thượng trở thành hiện thực. Ngài đã cùng Hòa thượng Thích Trí Tịnh mở Phật học đường Phật Quang tại Trà Ôn và áp dụng phương thức giáo dục mới của cố Cư sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám rất có hiệu quả.

Sang thập niên 1950, với cương vị Trưởng ban Giáo dục kiêm Trưởng ban Hoằng pháp Giáo hội Tăng già Nam Việt, rồi đến Ủy viên Hoằng pháp Tổng hội Phật giáo Việt Nam, Hòa thượng đã kết hợp với cố Hòa thượng Thiện Hòa (Trị Sự trưởng Giáo hội Tăng già Nam Việt, Giám đốc Phật học đường Nam Việt chùa Ấn Quang) là hai pháp hữu chí thân, chí tình như hai Huynh đệ Vô Trước – Thế Thân thuở nào bên Tây Trúc.

Quả thật:

“Biết ai là bạn tri âm

Với tình pháp lữ bao năm gieo trồng”.

Nhị vị Hòa thượng đã tổ chức các buoi giảng hằng tuần, các lớp học Phật pháp thường xuyên, mở khóa huấn luyện trụ trì với tên gọi khóa “Như Lai sứ giả”, Tăng tại Chùa Pháp Hội và Ni tại Chùa Dược Sư, rồi đến chùa Tuyền Lâm (Phú Lâm – Chợ Lớn). Khóa học đã gặt hái nhiều kết quả tốt đẹp và có ảnh hưởng rất tích cực cho đến ngày hôm nay. Một số vị giáo phẩm trong Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự hiện nay là những Tăng sĩ xuất thân từ khóa học này do hai Hòa thượng đào tạo. Ngay cả các khóa bồi dưỡng Hoằng pháp, Trụ trì được Ban trị sự các Tỉnh, Thành Phật giáo – GHPGVN ngày nay tổ chức hàng năm cũng bắt đầu từ khóa “Như Lai sứ giả” do hai Hòa thượng khởi xướng từ hơn 40 năm trước. Nhất là công tác hoằng pháp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày nay là kế thừa những thành quả mà Hòa thượng đã dày công xây dựng và định hướng.

Đến thập niên 1960, phong trào đấu tranh cho sự bình đẳng tôn giáo dưới thời Ngô Đình Diệm, Hòa thượng là một trong những vị Cao tăng tích cực đấu tranh đòi tự do tín ngưỡng trong mùa Pháp nạn 1963 cho đến ngày Cách mạng thành công. Sau ngày GHPGVN Thống nhất được thành lập năm 1964, Hòa thượng được suy cử làm Phó Viện trưởng Viện Hóa Đạo GHPGVNTN; Trụ trì Việt Nam Quốc tự. Công tác Hoằng pháp được chuyển sang cho Hòa thượng Thích Trí Thủ – Tổng vụ trưởng Tổng vụ Hoằng pháp đảm nhiệm trong thời cận đại và khúc quanh phát triển mới của Phật giáo Việt Nam.

Đối với công tác Phật sự, Hòa thượng làm việc rất tự tin và trầm lặng. Trong công tác đối gnoại, nhất là giai đoạn Phật giáo đi vào những khúc quanh nghiệt ngã, Hòa thượng cũng giải quyết rất bình tĩnh, lúc thì hài hòa, có khi thì kiên định, miễn là đạt được hiệu quả cao nhất trong tinh thần đoàn kết, hòa hợp trong toàn Giáo hội và được Ban chỉ đạo Viện Hóa Đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất với chức vụ Phó Viện trưởng, rồi Viện trưởng từ năm 1964 – 1973.

Dù công tác Phật sự của Giáo hội đa đoan, nhưng Hòa thượng vẫn dành nhiều thì giờ để giảng kinh, thuyết pháp, viết sách, dịch kinh. Những “Bài học ngàn vàng, Tám quyển sách quý, Bản đồ tu Phật, Duy thức học... là những tinh hoa của cuộc sống đạo mà Hòa thượng đã để lại cho hậu học. Đặc biệt, bộ Phật học Phổ thông có thể nói là “cây thang giáo lý” vững chắc, là hành trang không thể thiếu cho các Tăng Ni tại các Trường Phật học, các vị Giảng sư, Giảng sinh, Ban Hoằng pháp Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày nay để vận dụng triển khai và trích giảng vẫn còn giá trị thực tiễn, mang tính khế lý, khế cơ, khế thời và khế xứ.

Với tâm nguyện hòa bình thống nhất tổ quốc, bằng tinh thần hòa giải và hòa hợp dân tộc, với cương vị Viện trưởng Viện Hóa đạo, qua các bài diễn văn, những lời phát biểu, chương trình hành động của Giáo hội, Hòa thượng luôn luôn kêu gọi chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam. Và điều đặc biệt ngày Hòa thượng viên tịch, nhặt thu Xá Lợi, chính là ngày ký kết hiệp định Paris, lập lại hòa bình tại miền Nam Việt Nam mà Hòa thượng hằng mong ước, nhưng Hòa thượng đã không còn hiện hữu để chứng kiến thành quả to lớn của những người mang sứ mệnh hòa bình cho nhân loại và dân tộc Việt Nam thân yêu. Hòa thượng đã thu thần viên tịch vào lúc 06giờ05 phút ngày 20 tháng Chạp năm Nhâm Tý (23/01/1973), trụ thế 55 năm, trải qua 26 mùa An cư Kiết hạ.

Thế rồi 37 mùa đông đã đi qua, dù không gian có biến dịch nhưng công đức và đạo nghiệp của Hòa thượng đã hiến dâng cho Đạo pháp, cho dân tộc và chúng sinh, nhất là sự nghiệp Hoằng pháp lợi sanh vẫn còn sống mãi trong ký ức Tăng Ni, Phật tử Việt Nam, trong trang sử rạng ngời của Phật giáo Việt Nam, cũng như trách nhiệm của người mang sứ mạng Hoằng pháp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong hiện đại và mai sau.

Quả thật :

"Một mai thân xác tiêu tan

Danh thơm vẫn ở thế gian muôn đời

Dù cho sông núi đổi dời

Pháp âm đồng vọng muôn lời ngân vang".

Với đôi dòng tưởng niệm, ngưỡng mong Pháp thân Quý Hòa thượng, chứng tri gia hộ”

Sau phần nghi thức tưởng niệm, toàn thể chư Tôn giáo phẩm, chư Tôn đức Tăng Ni quang lâm Hội trường Tổ đình Ấn Quang để họp mặt truyền thống. Trong lời phát biểu khai mạc, TT. Thích Bảo Nghiêm nêu lên mục đích, ý nghĩa của ngày họp mặt truyền thống của Ban Hoằng pháp TW. Thông qua buổi họp mặt, những kinh nghiệm về công tác hoằng pháp sẽ được các thành viên Ban Hoằng pháp TW và các Tỉnh, Thành cùng nhau chia sẻ, vì kinh nghiệm của hôm nay là thành công của ngày mai.

Tại buổi họp mặt có 10 ý kiến phát biểu để xây dựng ngành hoằng pháp ngày càng được phát triển như: quan tâm đến đối tượng thanh thiếu niên và thiếu nhi; xúc tiến hình thành các giảng đường tại các địa phương chưa có giảng đường thuyết giảng Phật pháp hàng tuần; đưa các bài giảng Phật pháp lên trang web của Ban Hoằng pháp TW; phổ biến các băng đĩa thuyết giảng đến quảng đại đồng bào Phật tử v.v…

Hòa thượng Thích Giác Toàn thay mặt chư Tôn giáo phẩm chứng minh ban đạo từ. Hòa thượng Thích Giác Toàn đánh giá rất cao những thành quả đạt được của Ban Hoằng pháp TW, việc củng cố nhân sự của Ban Hoằng pháp sẽ là động lực cho Ban Hoằng pháp TW đẩy mạnh các công tác Phật sự trong thời gian tới. Họp mặt truyền thống nhân ngày viên tịch của Hòa thượng Thích Thiện Hoa là dịp để các thành viên Ban Hoằng pháp TW và các Tỉnh, Thành sẽ học tập và làm theo những công đức, đạo hạnh mà Hòa thượng Thích Thiện Hoa đã để lại cho hậu thế chúng ta hôm nay thừa hưởng./.

Chư tôn giáo phẩm dâng hương tưởng niệm Cố hoà thượng Thích Thiện Hoa và Cố hoà thượng Thích Thiện Hoà

TT. Thích Bảo Nghiêm dâng lời tưởng niệm

Chư tôn giáo phẩm Chứng minh và Chủ toạ

Chư tôn đức Tăng - Ni tham dự buổi họp mặt truyền thống

TT. Thích Bảo Nghiêm phát biểu khai mạc

TT. Thích Tấn Đạt đọc quyết định nhân sự Ban hoằng pháp nhiệm kỳ mới

HT. Thích Thiện Nhơn trao quyết định

(Theo giaohoiphatgiaovietnam.vn)